|
Ouderenmishandeling: verborgen leed
Mevrouw Jansen is weduwe en sinds een jaar gaat ze erg achteruit. Ze kan
haar huishouden niet meer goed aan en ze raakt regelmatig de kluts kwijt.
Dat beangstigt haarzelf en ook haar dochter Margriet. Margriet is
alleenstaand. Ze neemt haar moeder in huis om beter voor haar te zorgen,
want een plaats in een verzorgingshuis zit er voorlopig toch niet in. Maar
het wordt er niet beter op sinds mevrouw Jansen bij haar dochter inwoont.
Ze vergeet steeds meer, raakt vaker in de war en is zo onzeker dat ze de
hele tijd achter Margriet aanloopt. Die wordt daar doodnerveus van.
De pogingen van Margriet om haar moeder ergens te laten zitten met een
tijdschrift of een krant, zodat zij haar werk kan doen, lopen op niets
uit. Ten einde raad bindt Margriet haar moeder aan haar enkels aan de bank
vast. Wanneer haar moeder de boel bij elkaar gilt, geeft ze haar een pets
in het gezicht, in de hoop dat ze bedaart. Als dat niet helpt, geeft ze
haar pilletjes die haar moeder rustig maken. Zo rustig dat ze de hele dag
stil blijft zitten.
(dit praktijkvoorbeeld komt uit het boek ‘Je ziet het pas als je het
gelooft’ van Yvonne van Heerwaarden en Karin Schaafsma).
Zomaar een voorbeeld van ouderenmishandeling. Want dat is het. Het haalt
de krant niet, maar het komt veel vaker voor dan we denken. Het is
verborgen leed.
Wat is dat: ouderenmishandeling?
Ouderenmishandeling is een vorm van huiselijk geweld bij mensen van 65
jaar en ouder.
Naast het voorbeeld van Margriet kent ouderenmishandeling meer vormen.
Het kan gaan om lichamelijke mishandeling (slaan, schoppen, vastbinden) of
om geestelijke mishandeling (beledigen, treiteren, dreigen). Ook
financiële uitbuiting – bijvoorbeeld het onder druk afhandig maken van
geld of een testament laten wijzigen – is een vorm van
ouderenmishandeling. Het onthouden van zorg of medicijnen is een vorm van
ouderenmishandeling. Seksueel misbruik komt eveneens voor. Het beperken
van vrijheden (bijvoorbeeld het wegsturen van bezoek of het openen van
post) behoort er ook toe.
Waar komt het voor?
Huiselijk geweld – en dus ook ouderenmishandeling – komt voor in alle
lagen van de bevolking. Het komt net zo vaak voor bij hoog- als
laagopgeleide mensen. Arm of rijk, het maakt niet uit.
Wel is het zo dat sommige ouderen een ‘verhoogd risico’ lopen. Naarmate
mensen ouder zijn en meer afhankelijk worden van een klein netwerk, is de
kans op ouderenmishandeling groter.
Hoe komt het dat we er zo weinig over horen?
Het is moeilijk om erover te praten. Er rust een enorm taboe op. Dat geldt
voor alle vormen van huiselijk geweld, maar het is nog moeilijker om te
praten over ouderenmishandeling. Vaak is ouderenmishandeling een vorm van
‘ontspoorde mantelzorg’, zoals bij Margriet en haar moeder. Mantelzorgers
beseffen niet dat ze te ver gaan. Het is geen bewuste actie, maar meer een
noodkreet dat ze het niet meer aankunnen. Meestal schamen mensen zich voor
hun gedrag en durven ze er niet over te praten.
En het slachtoffer durft er ook niet over te praten, bang om helemaal geen
zorg meer te krijgen.
Zo blijft ouderenmishandeling in stand en krijgen betrokkenen geen hulp om
het geweld te laten stoppen.
Is ouderenmishandeling strafbaar?
Ja. Huiselijk geweld – en dus ook ouderenmishandeling - is strafbaar. Ook
in het voorbeeld van Margriet. Maar eigenlijk zou het zo ver niet moeten
komen.
Wat had Margriet kunnen doen?
Margriet had zelf hulp kunnen vragen op het moment dat zij de zorg voor
haar moeder niet meer aankon. Bijvoorbeeld bij de huisarts of bij één van
de steunpunten voor Ouderenwerk in haar eigen gemeente. Margriet had
contact kunnen opnemen met het Advies- en steunpunt huiselijk geweld of
met de GGD.
Ook mensen in de omgeving van Margriet hadden er met haar over kunnen
praten. Ook omstanders (buren, kennissen, vrienden) kunnen een geval van
ouderenmishandeling melden of advies vragen. Ze kunnen daarvoor ook de
politie inschakelen. Niet leuk, maar soms broodnodig.
Blijf er niet mee zitten als u het in uw omgeving ziet.
Hoe meer erover gepraat wordt hoe beter. Want uiteindelijk is voorkomen
beter dan genezen!
Pieta Nijhuis
Advies- en steunpunt huiselijk geweld
Nuttige telefoonnummers
hulplijn Advies- en steunpunt: (050) 318 00 11; www.ashg-groningen.nl
GGD: (050) 367 40 00
|